نام

فارس و فارسی شکل عربی شده پارس و پارسی هستند. نام زبان فارسی برگرفته از نام قدیم این منطقه، پارس بزرگ، است که به علت حکومت شاهان هخامنشی به کل منطقهٔ ایران اعمال می شد.

تاریخ

استان فارس مرکز امپراتوری بزرگ هخامنشیان به پایتختی پاسارگاد و تخت جمشید بوده است. پیش از اسلام دو پادشاه بزرگ ایرانی به نام های کورش بزرگ و اردشیر بابکان از این ناحیه برخواستند و به ترتیب سلسله های بزرگ هخامنشی و ساسانی را پدید آوردند. اسکندر نیز بعدها تعدادی شهر در این استان تأسیس کرد. فارس بین سلسله های بسیاری دست به دست شد و آثار باستانی و تاریخی زیادی از آن ها به جای ماند که هر کدام به عنوان میراث جهانی ارزش های خود را دارند و بازگوکننده تاریخ فارس ،ایران و غرب آسیا هستند. ویرانه های پاسارگاد ، بیشاپور، تخت جمشید، حمام خانه دهکهنه ، شهر گور و کاخ اردشیر بابکان هـمگی بیانگر این موضوع است. بعد از اسلام نیز استان فارس مرکز سلسله های آل بویه و زندیه بوده است و در دوران قاجاریه نیز از مراکز مهم حکومتی بوده است.همچنین در دوره ساسانیان ، کازرون و بیشاپور پایتخت ایران بوده اند.

جغرافیا

استان فارس تقریباً در جنوب ایران قرار دارد. از شمال به استان اصفهان، از شرق به استان یزد و استان کرمان، از جنوب به استان هرمزگان، از غرب به استان بوشهر و از شمال غربی به استان کهگیلویه و بویراحمد محدود است. پهناوری آن ۱۳۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع و میانگین بلندی آن از سطح دریا ۱۵۴۰ متر است. بلندترین قله فارس کوه بل واقع در جنوب شهر اقلید است که در تمام فصول گرم سال پوشیده از برف است.

آب و هوا

سه ناحیه آب و هوایی گوناگون در استان فارس وجود دارد. نخست ناحیه کوهستانی شمال و شمال غربی با زمستان های نسبتاً سرد و تابستان های معتدل. دوم نواحی مرکزی و غربی با زمستان های نسبتاً بارانی و معتدل و تابستان های گرم و خشک. ناحیه سوم در جنوب و جنوب شرقی دارای زمستان های معتدل و تابستان های بسیار گرم است.

جمعیت

جمعیت استان بر پایهٔ آخرین سرشماری در سال ۱۳۸۵ به تعداد ۴٬۳۳۶٬۸۷۸ نفر بوده است که شهرستان شیراز با ۱٬۶۷۶٬۹۲۷ نفر بیش از ۳۹٪ جمعیت استان را در خود جای داده است. پس از شیراز شهرستان های مرودشت با ۲۶۹٬۳۲۰ نفر و کازرون با ۲۴۳٬۸۰۶ نفر و فسا با ۱۹۱٬۸۰۶ نفر پرجمعیت ترین شهرستان های استان هستند.

زبان ها

زبان بیشینهٔ مردم استان زبان فارسی است. اما گویش هایی مانند لارستانی و خنجی، قشقایی، سیوندی، دوانی و لری و اردکانی نیز در این استان رواج دارد.که گویش اردکانی در ایران منحصر به فرد بوده واین گویش باز مانده از پارسی پهلوی است . گویش مردم سیوند فارس به دلیل آمیخته نشدن با عربی و تعلق به زبان های ایرانی شاخهٔ شمال غربی درخور اهمیت است. گویش لارستانی که با زبانهای فارسی، لری و تاتی هم خانواده است. عشایر قشقایی به زبان ترکی قشقایی سخن می گویند. زبان ترکی قشقایی و آذربایجانی از یک خانواده اند. گویش لری نیز در شهرستان های ممسنی، رستم و بخش هایی از سپیدان رواج دارد.

اقتصاد

اقتصاد استان فارس بر پایه کشاورزی بنا شده و صنعت سهم نا چیزی در اقتصاد استان ایفا می کند. استان فارس مرکز تولید گندم ، مرکبات و انجیر ایران است.

صنایع و محصولات

مهمترین فرآورده های کشاورزی استان فارس شامل غلات (گندم و جو)، مرکبات، میوه جات، خرما، چغندرقند، پنبه، ذرت، انجیر و زعفران می باشد. صنایع پتروشیمی، پالایشگاه نفت، لاستیک سازی، صنایع الکترونیک و قند، و سیمان از مهم ترین صنایع استان فارس به شمار می آیند.فلفل ظفرآباد از محصولات کشاورزی معروف این استان است.آبلیموی داراب و جهرم نیز که معمولاً به نام سوغات شیراز شناخته می شود، دارای شهرت زیادی است.استان فارس از سال ۱۳۵۷ تا کنون رتبه نخست تولید گندم در کشور را به خود اختصاص داده است. شهرستانهای اقلید و مرودشت دارای رتبه نخست تولید این محصول پرارزش هستند. در شهرستان سپیدان بزرگترین وبیشترین ومشهورترین کارخانجات آب معدنی کشور وجود دارد که بعضا به خارج از کشور صادر میشود. کارخانه سیمان داراب یکی از بزرگترین کارخانه های تولید سیمان در ایران است که سیمان آن از کیفیت بالایی برخوردار است. نیروگاه سیکل ترکیبی جهرم نیز در حال تکمیل است که هم اکنون سیکل گازی آن در حال بهره برداری است .

حمل و نقل

راه هوایی

استان فارس دارای ۳ فرودگاه بین المللی در شهرهای شیراز ، لار و لامرد که ارتباط شهرهای لار و لامرد را به صورت هوایی با کشورهای حاشیه خلیج فارس ه بصورت هوایی تعریف مینماید. چند فرودگاه محلی نیز در شهرهای داراب، فسا و جهرم قرار گرفته است.فرودگاه اقلید نیز در آینده ای نزدیک به بهره برداری می رسد.

راه آهن

پس از گذر حدود ۸۰ سال از ورود راه آهن به ایران ،قطعه ای از خط ریلی شیراز - اقلید - اصفهان تا شهر اقلید در ۱۴ خرداد سال ۱۳۸۸ به بهره برداری آزمایشی رسید و استان فارس بعنوان یکی از آخرین استان های ایران به شبکه حمل و نقل ریلی کشور پیوست ولی هم اکنون به دلیل تکمیل نشدن خط ریلی و نبود تجهیزات کافی به ندرت مورد استفاده قرار می گیرد.عملیات قطار شیراز - بندر بوشهر نیز در سال ۱۳۸۷ در دو قطعه از سمت بوشهر شروع شده است. مطالعات قطار شیراز - کرمان . شیراز - کازرون - نورآباد ممسنی - اهواز و شیراز - یزد - اقلید - یاسوج در حال انجام است.

آزاد راه و بزرگراه

در استان فارس تنها ارتباط شیراز با اصفهان بصورت بزرگراه تعریف شده است و در این استان آزادراه وجود ندارد. عملیات ساخت آزادراه شیراز - اصفهان از سال ۱۳۸۷ شروع شده است که بهره برداری از آن فاصله شیراز تا اصفهان حدود ۱۲۰ کیلومتر کاهش می یابد. بزرگراه شیراز به اردکان بعلت منطقه گردشگری نیز در دست احداث است که با کامل شدن ان حجم ترافیک را بخوبی کاهش خواهد داد. همچنین بزرگراه خنج_لامرد با قید احداث تونل و کاهش ۷۰ کیلومتری مصافت ، با حضور استان دار فارس و تعدادی از مقامات کشور در تیر ماه ۸۹ کلنگ زنی شد .

گردشگری

استان فارس با داشتن بیش از ۲۲۸ جاذبه طبیعی و گردشگری از استان های مبدا گردشگران داخلی و خارجی محسوب می شود.

صنایع دستی

قلمزنی نقره، قلابدوزی با ابریشم، خاتم کاری، شیشه گری و سایر انواع صنایع دستی، گیوه بافی، سفالگری، قالیچه، جاجیم (فرش نفیس بافته از پشم و پنبه)، گلیم (فرش بافته از موی بز).

سوغات

در شیراز آبلیمو و عرقیجات تهیه می شود. شیراز هم چنین به خاطر یک نوشیدنی خاص به نام فالوده شهرت دارد.از سوغات کازرون نیز می توان به کباب و ترشی و مسقطی اشاره نمود. از دیگر سوغات مهم استان می توان به انواع شیرینی ها چون حلوا ارده، نان یوخه، لوز، مسقطی، حاجی بادام و کماچ فسا و همچنین گلاب و عرقیات میمند اشاره نمود.همچنین می توان از گردوی اقلید و بوانات و زعفران اقلید و انجیر استهبان بعنوان دیگر سوغات استان نام برد.

نیروگاه ها و پتروشیمی ها

نیروگاه سیکل ترکیبی کازرون در دهستان بلیان،سومین نیروگاه بزرگ ایران است.همچنین نیروگاه سیکل ترکیبی جهرم با ظرفیت کامل ۱۴۲۰ مگاوات و نیروگاه قائمیه در شهرستان کازرون نیز در حال تکمیل شدن است . بخش گازی نیروگاه جهرم هم اکنون در حال بهره برداری است . همچنین پتروشیمی مهمّ این استان پتروشیمی لامرد است.ساخت نیروگاه ۱۰۰۰ مگاواتی گازی خنج که محل گذر دوخط اصلی چهارم وهشتم گاز سراسری از پارس جنوبی به مرکز کشور است،بزودی آغاز می شود مهندس صمد رجاء در گفت و گو با ایرنا افزود: این نیروگاه یکی از مصوبات سفر ریاست جمهوری به فارس است . رجا بیان کرد یکی از برنامه های خوب دولت ایجاد نیروگاه بزرگ گازی ۱۰۰۰ مگاواتی شهرستان خنج است که در آخرین تدابیر و تصمیمات اتخاذ شده در جلسه استانی با حضور مهندس رضا زاده ، استاندار فارس شروع به ساخت این نیروگاه مورد موافقت قرار گرفته و ما امیدواریم در آینده نزدیک شاهد کلنگ زنی این طرح بزرگ باشیم(۲۱/۲/۱۳۸۹). او گفت: ساخت دو نیروگاه بزرگ در شمال و جنوب فارس یکی از مصوبات سفر ریاست جمهوری به فارس است این نیروگاه برق مورد نیاز شهرستانهای جنوبی فارس و استانهای مجاور را تأمین خواهد کرد.